Mija kolejna rocznica brutalnej niemieckiej operacji „Hermann”, która latem 1943 roku obróciła w zgliszcza dziesiątki kresowych osad i na zawsze zmieniła losy mieszkańców rejonu Puszczy Nalibockiej.
Przeprowadzona w okresie od 13 lipca do 8 sierpnia akcja pacyfikacyjna była bezpośrednią odpowiedzią okupanta na brawurowe Powstanie Iwienieckie z 19 czerwca, kiedy to żołnierze Armii Krajowej rozbili niemiecki garnizon, stając w obronie gnębionej ludności cywilnej. Zemsta hitlerowców uderzyła z bezwzględną siłą nie tylko w polskie i sowieckie oddziały partyzanckie, ale przede wszystkim w bezbronne kobiety, dzieci i mężczyzn zamieszkujących okoliczne wioski.
Podczas wielotygodniowej obławy niemieckie oddziały zastosowały taktykę spalonej ziemi, metodycznie niszcząc osady stanowiące naturalne zaplecze dla leśnych oddziałów. Mieszkańcy pacyfikowanych terenów uciekali w głąb puszczy lub padali ofiarą masowych deportacji. Tysiące rodzin zostało rozdzielonych, a dorośli wraz z dziećmi zostali wywiezieni w nieludzkich warunkach na przymusowe roboty do pobliskiego Mińska oraz w głąb III Rzeszy. Towarzyszyły temu grabieże mienia, pogromy oraz masowe egzekucje, z których najtragiczniejsza dotknęła same Naliboki – 8 sierpnia Niemcy spalili miejscowość i rozstrzelali trzech kapłanów: ks. Józefa Bajko, ks. Józefa Baradyna oraz ks. Aleksandra Żołnierskiego.
Operacja „Hermann” nie zdołała jednak rozbić polskiej partyzantki w Puszczy Nalibockiej, choć zadała Armii Krajowej bolesne straty. W Terebejnie zginęła m.in. słynna miejscowa łączniczka AK, Halina Drucka-Podbereska ps. „Księżniczka”, która w momencie śmierci zdążyła krzyknąć: „Jeszcze Polska nie zginęła!”. Pomimo tych tragicznych ciosów opór nie został złamany – wkrótce do AK zaczęli masowo napływać nowi ochotnicy, w tym uciekinierzy przed wywózkami na roboty. W rejonie puszczy z nową siłą rozwinęły działalność silne formacje, takie jak Polski Oddział Partyzancki im. Tadeusza Kościuszki, I batalion 78. Pułku Piechoty AK, 27. Pułk Ułanów AK oraz 77. Lidzki Pułk Piechoty AK.
Dziś, wspominając tamte dramatyczne tygodnie, oddajemy hołd wszystkim ofiarom niemieckiego terroru w Puszczy Nalibockiej. Pamięć o spalonych wioskach, zamordowanych kapłanach, niezłomnych łączniczkach i tysiącach rodaków wywiezionych do niewolniczej pracy pozostaje bolesną, ale i pełną dumy kartą naszej narodowej historii. Te tragiczne wydarzenia przypominają nam o cenie, jaką ludność cywilna oraz żołnierze Kresów Wschodnich zapłacili za wierność Ojczyźnie i nieustanną walkę o wolność.
Opr. Emilia Kuklewska/Znadniemna.pl, na zdjęciu: Partyzanci schwytani przez Niemców w czasie operacji „Hermann”. fot: Bundesarchiv, Bild 101III-Niquille-067-21 / Niquille / CC-BY-SA 3.0
