Dzisiaj, 30 października, podczas audiencji generalnej na Placu św. Piotra papież Leon XIV wezwał wiernych do modlitwy różańcowej o zakończenie wojen i o pokój, a w swoim przesłaniu skierowanym do Polaków przypomniał o trzynastu greckokatolickich męczennikach z podlaskiego Pratulina. Ich świadectwu powierzył sprawę jedności chrześcijan oraz tych, którzy także dziś cierpią z powodu prześladowań religijnych.
Papież Leon XIV, kończąc środowe spotkanie z wiernymi, podkreślił, że rozpoczynający się październik powinien stać się czasem szczególnej modlitwy różańcowej w intencji pokoju. Wskazał na dramatyczną sytuację w wielu częściach świata, gdzie wojny i przemoc dotykają całe społeczeństwa, a chrześcijanie wciąż bywają prześladowani za swoją wiarę. W tym kontekście papież zwrócił się do pielgrzymów z Polski, przypominając o męczennikach z Pratulina, których beatyfikacja dokonana trzydzieści lat temu przez Jana Pawła II była ważnym gestem wobec Kościoła na Wschodzie. Leon XIV zaznaczył, że Wincenty Lewoniuk i jego dwunastu towarzyszy pozostają aktualnym świadectwem wierności Kościołowi i jedności z Następcą św. Piotra, a ich przykład jest szczególnie wymowny w czasach, gdy jedność chrześcijan bywa wystawiana na próbę.
Historia męczenników z Pratulina jest głęboko związana z dramatycznymi wydarzeniami XIX wieku, kiedy władze carskiej Rosji rozpoczęły likwidację unii brzeskiej. Grekokatolicy, uznawani za zbyt niezależnych i zbyt związanych z Rzymem, byli zmuszani do przejścia na prawosławie. W Pratulinie mieszkańcy – chłopi, ojcowie rodzin, ludzie prości, ale świadomi swojej tożsamości – stanęli w obronie swojej świątyni, nie dopuszczając do jej przejęcia przez wojsko i przekazania prawosławnemu duchowieństwu. Rosyjscy żołnierze otworzyli ogień, zabijając trzynastu mężczyzn. Ich śmierć stała się symbolem niezłomności i wierności Kościołowi, a jednocześnie dramatycznym świadectwem tego, jak wysoką cenę płacono za zachowanie własnej tradycji religijnej.
Dla Polaków na Białorusi historia Pratulina ma szczególne znaczenie. Jest częścią wspólnego dziedzictwa Podlasia, Polesia i Grodzieńszczyzny, regionów, w których przez wieki współistniały różne obrządki, języki i tradycje. Wierność męczenników przypomina o wielowiekowej obecności Kościoła unickiego na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, o jego roli w kształtowaniu lokalnej kultury i o tym, że wolność religijna nie zawsze była oczywista. W czasach, gdy w regionie znów pojawiają się ograniczenia dotyczące życia religijnego, ich świadectwo nabiera nowego znaczenia i staje się punktem odniesienia dla tych, którzy chcą zachować swoją tożsamość mimo trudności.
Choć liturgiczne wspomnienie męczenników przypada w styczniu, papieskie odniesienie nadaje ich historii pełną aktualność. Leon XIV nie wspomniał o nich z powodu kalendarza, lecz dlatego, że ich przykład wzmacnia jego apel o pokój i jedność. W świecie pełnym konfliktów i napięć historia Pratulina przypomina, że jedność Kościoła i wierność sumieniu mają swoją cenę, ale także swoją moc. Papież, przywołując ich imiona, wskazał, że świadectwo sprzed ponad 150 lat nadal przemawia do współczesnych chrześcijan i może być źródłem nadziei dla tych, którzy dziś cierpią z powodu prześladowań.
Znadniemna.pl na podstawie Vaticannews.va, ilustracja: obraz Walerego Eljasza-Radzikowskiego pt. „Męczennicy z Pratulina”, źródło: Wikipedia
