Prezydent RP nadał polskie obywatelstwo prof. Victorowi Ambrosowi, laureatowi Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny z 2024 roku. Uczony, którego ojciec pochodził z Dorgiszek na Oszmiańszczyźnie, od lat podkreślał swoje związki z polsko‑białoruskim pograniczem i deklarował chęć formalnego powrotu do rodzinnych korzeni.
Prof. Victor Ambros, światowej klasy biolog i współodkrywca mikroRNA, odebrał polskie obywatelstwo podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim. Jak przypomina PAP, noblista od dawna współpracuje z polskimi instytucjami naukowymi, m.in. jako przewodniczący Rady Naukowej IMol PAN. Decyzja głowy państwa domyka proces, który Ambros zapowiadał już podczas swojej wizyty w Polsce w marcu 2026 roku.
Tło tej historii jest głęboko zakorzenione w losach jego ojca, Longina Bogdana Ambrosa — Polaka z Oszmiańszczyzny, urodzonego we wsi Dorgiszki. Longin Ambros przeszedł drogę typową dla wielu mieszkańców Kresów: od osieroconego chłopca, przez przymusową pracę w III Rzeszy, po służbę w armii USA, gdzie został tłumaczem i spadochroniarzem. Po wojnie osiadł w Wisconsin, prowadził farmę i warsztat stolarski, a jego niezwykła biografia stała się fundamentem rodzinnej pamięci.
Victor Ambros dorastał już w Stanach Zjednoczonych, ale wielokrotnie podkreślał, że polskie i kresowe dziedzictwo było ważną częścią jego tożsamości. W wywiadach wspominał dzieciństwo na farmie, opowieści rodziców o powojennym życiu oraz poczucie więzi z miejscem, z którego pochodziła jego rodzina.
Nadanie obywatelstwa ma więc wymiar nie tylko formalny, lecz także symboliczny — jest gestem wobec uczonego, który swoją pracą wniósł fundamentalny wkład w światową naukę, a jednocześnie zachował żywą pamięć o polsko‑białoruskim pograniczu, z którego wywodził się jego ojciec.
Życiorys i osiągnięcia prof. Victora Ambrosa
Victor Ambros, fot.: Wikimedia
Prof. Victor Ambros urodził się w 1953 roku w Hanover, w stanie New Hampshire, w rodzinie o kresowych korzeniach. Dorastał w środowisku, które łączyło amerykańską codzienność z pamięcią o losach ojca – Longina Bogdana Ambrosa, Polaka z Oszmiańszczyzny. Wybór drogi naukowej był dla młodego Ambrosa naturalny: fascynacja biologią i mechanizmami życia doprowadziła go do badań, które z czasem zmieniły światowe rozumienie regulacji genów.
Ambros jest profesorem biologii molekularnej na UMass Chan Medical School, gdzie kieruje zespołem zajmującym się badaniem procesów kontrolujących aktywność genów. Jego prace nad mikroRNA – niewielkimi cząsteczkami regulującymi ekspresję genów – przyniosły mu międzynarodową sławę. W 2024 roku, wspólnie z Garym Ruvkunem, został uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycie roli mikroRNA w potranskrypcyjnej regulacji genów. Komitet Noblowski podkreślił, że ich praca odsłoniła „nowy wymiar regulacji genów”, fundamentalny dla funkcjonowania organizmów wielokomórkowych.
Znaczenie tego odkrycia jest ogromne. MikroRNA uczestniczy w kontrolowaniu aktywności wielu genów, a zaburzenia tego procesu mogą prowadzić do rozwoju nowotworów, chorób genetycznych i zaburzeń metabolicznych. Badania Ambrosa otworzyły drogę do nowych metod diagnostycznych i terapeutycznych, czyniąc go jednym z najbardziej wpływowych biologów molekularnych naszych czasów.
Związki Ambrosa z Polską nie ograniczają się do rodzinnej historii. Uczony aktywnie angażuje się w działalność polskiego środowiska naukowego – przewodniczy Radzie Naukowej Instytutu Medycyny Molekularnej PAN, uczestniczy w konferencjach i debatach o przyszłości badań biologicznych w Polsce, a podczas wizyt w kraju mówił o konieczności wzmacniania ośrodków badawczych i przyciągania młodych talentów. W 2025 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Politechniki Śląskiej, co było wyrazem uznania dla jego wkładu w rozwój nauki i współpracę z polskimi instytucjami.
Nadanie polskiego obywatelstwa domyka tę historię w wymiarze symbolicznym i osobistym. Victor Ambros – amerykański biolog, noblista i syn Polaka z Oszmiańszczyzny – stał się formalnie obywatelem kraju, z którym od lat łączyły go więzi rodzinne, naukowe i emocjonalne.
Znadniemna.pl na podstawie PAP, na zdjęciu: obywatel Polski, prof. Victor Ambros – laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny, fot.: Screenshot – YouTube – Nobel Prize
