7 listopada 2026 roku w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku odbyła się gala wręczenia 15. edycji Nagrody im. Jerzego Giedroycia — najważniejszej niezależnej nagrody literackiej Białorusi. W konkursie uczestniczyło 24 książki. Pierwsze miejsce przyznano autorowi, który wystąpił pod pseudonimem Aleksandr Kasciukowicz, a jego dzieło nosiło nazwę-maskę „Lirnik”. Jury doceniło tę książkę „za wysokie mistrzostwo w posługiwaniu się słowem oraz głęboką empatię”.
Drugą nagrodę otrzymała książka o nazwie-masce „Ciesla życia”, której autor posługiwał się pseudonimem Siergiej Dubaucewicz. Dzieło zostało wyróżnione „za syntezę literatury dokumentalnej i artystycznej oraz owocny rozwój białoruskiej prozy badawczej”.
Trzecie miejsce zdobył romans science fiction „Pentakvantar” (tomy 1 i 2) Artioma Szukana — nagrodzony „za wyrazistą wielokulturową sagę naukowo-fantastyczną, która poszerza gatunkowe granice literatury białoruskiej”.
Tegoroczna edycja nagrody odzwierciedla trudną sytuację białoruskiej literatury: likwidację lokalnych wydawnictw, pracę autorów na emigracji oraz obawy o ich bezpieczeństwo. Jak podkreśliła Tatiana Niadbaj, przewodnicząca Białoruskiego PEN, Nagroda Giedroycia nie kreuje nowej sytuacji literackiej, lecz jest jej zwierciadłem i świadectwem.
Gala, prowadzona w języku białoruskim z tłumaczeniem symultanicznym na polski i transmitowana online, zgromadziła licznych przedstawicieli białoruskiej i polskiej sceny literackiej oraz środowisk kultury. Wydarzeniu towarzyszyły dyskusje z autorami, targi książek i wystawy poświęcone literaturze białoruskiej.
Nagroda im. Jerzego Giedroycia, nazwana na cześć wybitnego redaktora i intelektualisty urodzonego w Mińsku, od 2012 roku promuje niezależną twórczość białoruską, stając się symbolem wytrwałości kulturowej i wolności słowa.
Znadniemna.pl na podstawie Białoruskiej redakcji Polskiego Radia, na zdjęciu: szefowa białoruskiego PEN, Tatiana Niadbaj, fot.: Facebook.com/radyjo
