Pochodzący z 1928 roku zabytkowy dworek w Mostach na Białorusi, stanowiący element polskiego dziedzictwa architektonicznego na Grodzieńszczyźnie, został sprzedany na publicznej aukcji za równowartość 78,3 tys. dolarów prywatnemu nabywcy z Rosji. Łączący styl zakopiański z elementami neobaroku obiekt trafił w nowe ręce za drugim podejściem po obniżeniu ceny wywoławczej. Rosyjski inwestor, który był jedynym uczestnikiem licytacji, otrzymał grunt w 50-letnią dzierżawę i zgodnie z umową ma rok na uruchomienie w dworku działalności agroturystycznej lub komercyjnej.
Pierwsza próba sprzedaży nieruchomości przez lokalne przedsiębiorstwo gospodarki komunalnej odbyła się w sierpniu 2026 roku. Wówczas cena wywoławcza wynosiła ponad 345 tysięcy rubli, jednak z powodu braku chętnych transakcja nie doszła do skutku, co zmusiło władze do znacznego obniżenia kwoty przy drugim podejściu. Murowany, dwukondygnacyjny budynek o powierzchni ponad 271 metrów kwadratowych jest w dobrym stanie technicznym i nie wymaga kapitalnego remontu. Do dworku przynależy rozległa działka o powierzchni około 1,7 hektara, na której znajdują się warsztaty, altana, studnia, kort tenisowy oraz unikalne drewniane rzeźby wykonane przez lokalnego twórcę Wiktora Jepaczencawa.
Historia tego miejsca sięga XVI wieku, kiedy to w kronikach Wielkiego Księstwa Litewskiego po raz pierwszy odnotowano istniejącą tu wieś Małe Stepaniszki. Pod koniec XIX wieku tamtejsze majątki ziemskie należały do Aleksandra Faworskiego i Zdzisława Kołłątaja, natomiast obecny dwór wraz z parkiem i sadem wybudowano w okresie międzywojennym, gdy zachodnia Białoruś znajdowała się w granicach II Rzeczypospolitej. Po II wojnie światowej i zmianie granic obiekt został przejęty przez władze sowieckie, które utworzyły w nim szkołę. W późniejszych latach kompleks funkcjonował jako baza agroturystyczna „Jawor” oraz siedziba klubu sportowego „Kommunalnik”, dzięki czemu do dziś we wnętrzach zachowała się infrastruktura gastronomiczna, salon z kominkiem, sala bankietowa oraz pokoje sypialne na piętrze. Zgodnie z warunkami przetargu nowy właściciel ma prawo zmienić profil działalności i przekształcić zabytkowy dworek m.in. w hotel, centrum sportowe lub obiekt handlowy.
Komentarz i kontekst polityczno-społeczny
Analitycy oraz media zajmujące się tematyką Kresów i relacji polsko-białoruskich zwracają uwagę, że transakcja ta nie jest odosobnionym przypadkiem, lecz wpisuje się w szerszy, niepokojący trend wyprzedaży i systematycznego niszczenia materialnych śladów polskości na Białorusi. Publicyści portalu Kresy24.pl otwarcie alarmują i stawiają pytanie, czy dawne polskie dwory i majątki na Grodzieńszczyźnie będą coraz częściej przejmowane przez rosyjski kapitał. Wskazują oni, że obiekt przetrwał niemal sto lat, radykalne zmiany ustrojowe oraz kolejnych zarządców, jednak jego przyszłość pod nadzorem rosyjskiego właściciela staje się niepewna. Eksperci z Klubu Jagiellońskiego w swoich analizach dotyczących polityki Mińska wobec zabytków zauważają z kolei, że reżim Aleksandra Łukaszenki celowo dąży do usuwania „polskich akcentów” z przestrzeni publicznej, czego przejawem są m.in. plany wykreślania niektórych historycznych obiektów z rejestrów zabytków i pozbawiania ich prawnej ochrony. W tym świetle sprzedaż dworku w Mostach za ułamek realnej wartości jest przez komentatorów oceniana nie jako zwykła transakcja biznesowa, lecz jako element konsekwentnego procesu zacierania wielokulturowej tożsamości tych ziem.
Znadniemna.pl na podstawie Hrodna.life, fot.: Domovita.by
