Sytuacja praw człowieka na Białorusi pozostaje krytyczna, a systemowe represje wobec przeciwników władz i osób uznawanych za nielojalne nie słabną. Takie wnioski płyną z wrześniowego raportu Centrum Praw Człowieka „Wiasna”. Według organizacji pod koniec września w białoruskich więzieniach przebywało 876 więźniów politycznych.
Obrońcy praw człowieka podkreślają, że represje na Białorusi nadal mają charakter stricte polityczny i wymierzone są w osoby o odmiennych poglądach, przeciwników politycznych oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego.
Według danych „Wiasny” na koniec września 2026 roku w miejscach pozbawienia wolności przebywało 876 więźniów politycznych. Od początku kampanii prezydenckiej w 2020 roku za więźniów politycznych uznano łącznie 4815 osób. Tylko we wrześniu do tej kategorii zaliczono kolejnych 25 ludzi.
We wrześniu zwolniono część osadzonych. W rezultacie kolejnych „ułaskawień”, wydanych przez Aleksandra Łukaszenkę wolność odzyskały m.in. grupy byłych więźniów (w tym głośna grupa 25 osób w połowie miesiąca), które następnie zostały wywiezione na Litwę. Łącznie w kolejnych falach ułaskawień we wrześniu aktem łaski objęto także kilkanaście innych osób skazanych z przyczyn politycznych.
Jak zauważają autorzy raportu, pojedyncze zwolnienia nie zmieniają jednak ogólnego, dramatycznego obrazu sytuacji.
„Od lipca 2024 roku, gdy rozpoczął się proces uwalniania więźniów politycznych w drodze ułaskawień i wymian, na wolność przedterminowo wyszło około 900 osób. Jednocześnie liczba znanych „Wiasnie” osób skazanych w politycznie motywowanych sprawach karnych wzrosła o 3500, a lista tzw. ekstremistów zwiększyła się o 2700 nazwisk” – wskazali autorzy raportu.
Według organizacji co najmniej 170 więźniów politycznych znajduje się obecnie w szczególnie trudnej sytuacji ze względu na fatalny stan zdrowia, zaawansowany wiek lub dramatyczne warunki odbywania kary.
„Wiasna” zwraca również uwagę na utrzymujące się i przybierające na sile represje o charakterze transgranicznym. Wśród stosowanych metod wymienia arbitralne postępowania karne, wpisywanie emigrantów politycznych na listy „ekstremistów”, próby nakłaniania do tajnej współpracy ze służbami (KGB), inwigilację oraz wywieranie bezpośredniego nacisku na krewnych pozostających w kraju. Organizacja odnotowuje także coraz częstsze przypadki zaocznej konfiskaty majątku osób, które opuściły Białoruś.
Według obrońców praw człowieka reżim nadal rozszerza katalog organizacji i grup uznawanych za „ekstremistyczne”, co stwarza sztuczne podstawy prawne do dalszego prowadzenia postępowań karnych.
„Statystyka wpisywania do rejestru osób związanych z działalnością ekstremistyczną, skazanych z powodów politycznych w 2026 roku, wskazuje na utrzymywanie się wysokiego poziomu represji karnych” – podkreśla „Wiasna”.
Znadniemna.pl na podstawie Raportu Centrum Praw Człowieka „Wiasna” pt. „Sytuacja z prawami człowieka na Białorusi. Wrzesień 2026”, fot.: Hpravy.org
