Podjęta 8 września przez Rygę decyzja o całkowitym wstrzymaniu od 2027 roku autobusowych przewozów pasażerskich do Rosji i Białorusi wywołała natychmiastowy rezonans w Wilnie. Litwa, choć od miesięcy zaostrza politykę wobec reżimu Łukaszenki, wciąż pozostaje krajem, przez który codziennie przejeżdżają tysiące pasażerów. Dziś musi odpowiedzieć na pytanie, czy podążyć drogą Łotwy — czy też zachować własny, bardziej ostrożny kurs.
Łotewskie Ministerstwo Transportu ogłosiło projekt zmian w ustawie o transporcie samochodowym, które przewidują pełne zawieszenie autobusowych przewozów pasażerskich do Rosji i Białorusi. To decyzja polityczna, ale także symboliczna: Ryga chce przeciąć ostatnie regularne połączenia komunikacyjne z państwami, które uznaje za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. W praktyce oznacza to koniec wszystkich tras, które dotąd funkcjonowały mimo sankcji, zamkniętych przejść granicznych i napięć dyplomatycznych.
W Wilnie wiadomość ta wywołała natychmiastową reakcję. Konserwatywny poseł Arvydas Anušauskas wezwał litewski rząd do przyłączenia się do łotewskiej inicjatywy. Jego argument jest prosty: jeśli Litwa nie podejmie podobnej decyzji, stanie się „tranzytowym korytarzem”, który przejmie ruch z Łotwy. To nie tylko kwestia polityki, lecz także bezpieczeństwa — wspólne stanowisko państw regionu miałoby zamknąć ostatnie luki w systemie sankcji.
Litwa jednak nie jest w sytuacji identycznej jak Łotwa. Między Wilnem a Białorusią kursuje około trzydziestu autobusów dziennie, przewożących blisko trzy tysiące pasażerów. To nie są abstrakcyjne liczby — to realni ludzie: pracownicy, studenci, osoby odwiedzające rodziny, a także ci, którzy z powodów politycznych lub ekonomicznych nie mogą korzystać z transportu kolejowego czy lotniczego. Litewscy przewoźnicy przyznają, że zakaz nie doprowadziłby branży do upadku, a furm przewozowych do bankructwa, ale dotknąłby tysiące osób. Prezes litewskiej organizacji przewoźników, Gintaras Nakutis, mówi wprost: „nic katastroficznego się nie stanie, choć będą skutki uboczne”.
W tym sporze o przyszłość połączeń autobusowych pojawia się także perspektywa białoruska. W Mińsku i Grodnie decyzje Wilna i Rygi są odbierane jako kolejny etap izolacji, który uderza przede wszystkim w zwykłych ludzi. Białoruskie media podkreślają, że dla wielu mieszkańców pogranicza autobusy są jedynym dostępnym środkiem transportu do Unii Europejskiej. Zwracają też uwagę, że Litwa posiada 29 aktywnych zezwoleń na przewozy do Rosji i Białorusi, z czego 17 to trasy z Wilna do Mińska, Grodna, Homla, Lidy i Oszmian. Ich likwidacja byłaby nie tylko gestem politycznym, lecz także realnym zamknięciem codziennej drogi komunikacyjnej.
Litwa więc stoi dziś przed wyborem, który nie jest prosty. Z jednej strony presja polityczna i argumenty bezpieczeństwa — z drugiej konsekwencje społeczne, gospodarcze i humanitarne. Łotwa już podjęła decyzję. Wilno wciąż się waha, świadome, że każdy ruch będzie miał dalekosiężne skutki.
Znadniemna.pl na podstawie LRT.lt oraz Delfi.lt, zdjęcie ilustracyjne, fot.: transinfo.pl
