22 lipca 1926 roku w Brześciu nad Bugiem urodziła się Aloiza Zacharska-Marcolla – polska malarka i nauczycielka, która po wojnie zapisała się w historii polskiego środowiska artystycznego Opola. W setną rocznicę jej urodzin przypominamy postać artystki, której życiowa droga rozpoczęła się w mieście leżącym dziś na Białorusi.
Aloiza Zacharska-Marcolla przyszła na świat w Brześciu nad Bugiem. W 1926 roku miasto znajdowało się w granicach II Rzeczypospolitej. Dziś Brześć jest częścią Białorusi, dlatego biografia artystki może być szczególnie bliska naszym czytelnikom.
W latach 1948–1954 studiowała w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jej profesorami byli m.in. Czesław Rzepiński, Zbigniew Pronaszko, Emil Krcha i Hanna Rudzka-Cybis, pod kierunkiem której uzyskała dyplom.
W 1956 roku wyjechała do Zielonej Góry w ramach „akcji osiedleńczej twórców na Ziemiach Zachodnich”. Łączyła tam działalność artystyczną z pracą pedagogiczną. W latach 1959–1965 uczyła przedmiotów plastycznych w Studium Nauczycielskim w Zielonej Górze.
Od 1967 roku związana była z Opolem. Uprawiała malarstwo sztalugowe, zajmowała się grafiką książkową, a w latach 1969–1975 także projektowaniem i wykonywaniem malarstwa ściennego. Jej realizacje powstawały m.in. w Opolu, Strzelcach Opolskich, Blachowni Śląskiej i Prudniku. W swojej twórczości posługiwała się spokojną, wyważoną kreską i często monochromatyczną kolorystyką.
Dużą część swojego życia poświęciła także edukacji artystycznej. W latach 1970–1984 prowadziła pracownię malarstwa w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Opolu. Była nauczycielką kilku pokoleń młodych artystów. Jej znaczenie dla opolskiego środowiska artystycznego podkreślała m.in. Galeria Sztuki Współczesnej, nazywając ją „nestorką opolskich malarzy”.
Zacharska-Marcolla brała udział w wystawach zbiorowych w Polsce i za granicą, miała również wystawy indywidualne. Jej prace znajdują się w kolekcjach instytucji kultury. Galeria Sztuki Współczesnej w Opolu wymienia ją wśród ważnych artystów związanych z miastem, których dzieła znajdują się w jej zbiorach. Z kolei Muzeum Śląska Opolskiego informuje, że artystka przekazała muzeum cenny zespół swoich prac.
Artystka była żoną malarza Antoniego Marcolli. Oboje należeli do ważnych postaci opolskiego środowiska artystycznego. W 2020 roku Galeria Sztuki Współczesnej w Opolu zorganizowała wystawę „Don Kichot i Opolanka”, poświęconą twórczości i pamięci artystycznego małżeństwa.
Aloiza Zacharska-Marcolla została również uhonorowana tytułem Zasłużonego Obywatela Miasta Opola. Jej nazwisko znajduje się na oficjalnej liście osób wyróżnionych tym tytułem przez miasto.
Zmarła 14 czerwca 2020 roku w Opolu.
Dziś, w 100. rocznicę jej urodzin, warto przypomnieć ją także w Brześciu i na całej Białorusi. To właśnie nad Bugiem rozpoczęła się historia kobiety, która później przez dziesięciolecia współtworzyła polskie życie artystyczne w Opolu.
Biografia Aloizy Zacharskiej-Marcolli jest jednym z wielu przykładów losów Polaków urodzonych na dawnych Kresach, których życie po wojnie potoczyło się w innych częściach Polski. Jej rodzinny Brześć pozostał jednak ważnym punktem na mapie jej biografii.
Dla Polaków mieszkających dziś na Białorusi jej historia może być przypomnieniem, że ziemia brzeska wydała wielu ludzi, którzy współtworzyli polską kulturę. Aloiza Zacharska-Marcolla, urodzona w Brześciu nad Bugiem, pozostawiła po sobie nie tylko obrazy i grafiki, lecz także pamięć uczniów, których przez lata uczyła sztuki.
Opr. Emilia Kuklewska
Znadniemna.pl/Fot.: „Don Kichot i Opolanka”, fot.: GSP w Opolu
