17 listopada, w Międzynarodowy Dzień Studenta, polskie sale wykładowe wypełniają tysiące młodych ludzi z Białorusi – w tym liczna grupa Polaków z Kresów. W roku akademickim 2026/2027 wybór studiów w Polsce to nie tylko pragmatyczna inwestycja w europejski dyplom, ale przede wszystkim ucieczka od zideologizowanych i opresyjnych systemów edukacji w Mińsku i Moskwie.
Z najnowszych danych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wynika, że obywatele Białorusi stanowią drugą co do wielkości grupę cudzoziemców na polskich uczelniach. W ostatnim pełnym roku akademickim uczyło się ich prawie 11 tysięcy. Choć tegoroczna rekrutacja na rok 2026/2027 przyniosła pewne zmiany – spowodowane między innymi zaostrzeniem wymogów językowych (konieczność potwierdzenia znajomości języka polskiego na poziomie B2) oraz utrudnieniami na granicy – zainteresowanie polskimi uczelniami pozostaje stabilne. Młodzi przybysze ze Wschodu najczęściej wybierają Warszawę, Kraków, Wrocław, Poznań i Gdańsk, stawiając na informatykę, kierunki inżynieryjne, medycynę oraz finanse.
Tegoroczna jesień wyraźnie pokazała różnicę między szkolnictwem wyższym w Polsce i na Białorusi. Podczas gdy polskie uniwersytety i politechniki bez problemu wypełniały limity przyjęć, na uczelniach w Mińsku i Grodnie wiele miejsc na prestiżowych kierunkach, takich jak medycyna i technika, pozostało wolnych. Przyczyny tego odpływu są głębsze niż demografia – w autorytarnych państwach takich jak Białoruś i Rosja, uczelnie przestały być miejscem wolnej wymiany myśli, a stały się narzędziem kontroli i indoktrynacji.
Na białoruskich i rosyjskich uczelniach obowiązkowe są zajęcia z wychowania patriotycznego oraz propagandy państwowej, a programy historii czy nauk społecznych podlegają ścisłej cenzurze. Do tego dochodzi wieloletni przymus pracy po studiach w wyznaczonych przez państwo instytucjach za symboliczne wynagrodzenie, wzmagające się presje związane z poborem do wojska oraz nieustanna inwigilacja aktywności studentów w mediach społecznościowych. Jednocześnie tamtejsze dyplomy tracą międzynarodową wartość, a zerwanie współpracy naukowej z Zachodem odcina młodzież od nowoczesnych laboratoriów, wymian i rynku pracy.
Dla młodych ludzi z Białorusi, a szczególnie dla młodych Polaków z Grodzieńszczyzny, Mińszczyzny i Ziemi Brzeskiej, studia w Polsce to pierwsze doświadczenie prawdziwej autonomii akademickiej. Tu mają prawo do własnych poglądów, uczestnictwa w niezależnych kołach naukowych, wyboru ścieżki kariery i swobodnego korzystania z europejskich programów wymiany. To także szansa na pielęgnowanie ojczystego języka, pamięci historycznej i więzi z polską kulturą – zwłaszcza w czasie, gdy na Białorusi polskie szkolnictwo praktycznie zanikło.
Z okazji Międzynarodowego Dnia Studenta wszystkim młodym Polakom i Białorusinom studiującym w Polsce życzymy, aby zdobyta w wolnym świecie wiedza stała się fundamentem bezpiecznej przyszłości oraz kapitałem do odbudowy wolnej i demokratycznej Białorusi!
Znadniemna.pl, źródło ilustracji: bsw.edu.pl




