16 listopada Kościół katolicki wspomina Najświętszą Maryję Pannę Ostrobramską, Matkę Miłosierdzia. Choć Jej cudowny wizerunek znajduje się w Wilnie, dla Polaków mieszkających nad Niemnem, na Grodzieńszczyźnie, Wileńszczyźnie czy Mińszczyźnie od pokoleń pozostaje Ona po prostu „Naszą Panią” – bliską, domową Matką, symbolem niezłomnej wiary, żołnierskiego honoru i duchowym łącznikiem z dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej.
Słowo „Nasza” w odniesieniu do Pani Ostrobramskiej ma na Kresach wymiar szczególny. Przez stulecia pod wileńską bramę ciągnęły piesze pielgrzymki z Grodna, Lidy, Oszmiany czy Nowogródka. Wierni, niezależnie od stanu, szli tam jak do rodzinnego domu, by podziękować za ocalenie, prosić o zdrowie dla bliskich i opiekę nad ojczystą ziemią. Ta wielowiekowa bliskość sprawiła, że wizerunek Matki Bożej przedstawionej bez Dzieciątka Jezus, ze skrzyżowanymi na piersiach dłońmi i pełnym czułości spojrzeniem, stał się ważnym elementem krajobrazu duchowego wielu polskich domów na Białorusi.
Pani z Ostrej Bramy towarzyszyła Polakom nie tylko w codziennej modlitwie, ale także w najtrudniejszych chwilach walki o wolność. W latach II wojny światowej wizerunek Matki Bożej Ostrobramskiej był obecny na ryngrafach noszonych przez żołnierzy Armii Krajowej i innych formacji niepodległościowych na Kresach. Partyzanci z Nowogródczyzny, Grodzieńszczyzny i Wileńszczyzny powierzali się Jej opiece, traktując Ją jako swoją Hetmankę i Orędowniczkę. Jej wizerunek przetrwał w rodzinnych pamiątkach jako jeden z najcenniejszych znaków wierności Bogu i Ojczyźnie.
O tym, jak głęboko Matka Miłosierdzia wrosła w życie tutejszych rodzin, świadczą również powojenne losy Polaków na Białorusi. W czasach wojującego ateizmu, gdy wiele świątyń zamknięto lub pozbawiono kapłanów, to właśnie przed domowymi ołtarzykami z kopią wileńskiego obrazu gromadziły się całe rodziny i kolejne pokolenia wiernych. Babcie i matki, odmawiając różaniec po polsku, przekazywały dzieciom nie tylko katechizm, ale także pamięć o korzeniach, kulturze i tradycji chrześcijańskiej. Jej obraz wisiał na honorowym miejscu w wiejskich domach nad Niemnem i w miejskich mieszkaniach, przypominając słowa Mickiewicza:
„Panno Święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie”.
Mimo zmieniających się granic i realiów politycznych więź z „Naszą Panią” nie słabnie. Święto Matki Bożej Ostrobramskiej jest uroczyście obchodzone w parafiach katolickich całego kraju, szczególnie w diecezji grodzieńskiej, historycznie związanej z dawną Archidiecezją Wileńską. W świątyniach noszących Jej wezwanie, między innymi w grodzieńskiej parafii na Augustówku czy w Zalesiu koło Smorgoni, gromadzą się wierni, by podczas uroczystych sum odpustowych powierzać Jej opiece swoje rodziny i wspólnoty.
Dla Polaków na Białorusi dzisiejsze święto jest dniem szczególnej refleksji i nadziei. W czasach pełnych niepokoju, wyzwań i tęsknoty za bliskimi rozproszonymi po świecie, Pani z Ostrej Bramy pozostaje niezmienną kotwicą nadziei i Matką Miłosierdzia, dla której ziemskie granice nie istnieją. Z grodzieńskich, lidzkich i mińskich kościołów płynie dziś ku Wilnu ta sama prośba, którą szeptali nasi przodkowie:
„Nasza Pani z Ostrej Bramy, miej nas w swojej opiece i prowadź ku lepszemu jutru”.
Opr. Emilia Kuklewska / Znadniemna.pl, ilustracja: Polski ryngraf patriotyczny: Matka Boska Ostrobramska na tle orła, źródło: Wikipedia




