Polscy księża odwiedzający Białoruś jako goście nie mogą uczestniczyć w katolickiej liturgii w charakterze duchownych. Jak alarmują przedstawiciele Kościoła Katolickiego na Białorusi, nawet jednorazowe współkoncelebrowanie Mszy św. przez kapłana z Polski może zostać uznane przez władze za niedozwoloną działalność religijną wymagającą państwowego zezwolenia, choć taki zakaz nie wynika jednoznacznie z obowiązujących przepisów.
Okazją do zwrócenia uwagi na sytuację zagranicznych duchownych na Białorusi była uroczysta Msza św. z okazji 20. rocznicy konsekracji kościoła świętych Apostołów Piotra i Pawła w Iwacewiczach, odprawiona 17 października.
W nabożeństwie uczestniczyli dwaj polscy księża przez wiele lat posługujący na Białorusi: Adam Straczyński, który przez 11 lat był proboszczem parafii w Iwacewiczach, oraz Janusz Pulit, wieloletni duszpasterz parafii w Różanie. Obaj w ostatnim czasie musieli opuścić kraj po tym, jak białoruskie władze odmówiły im zgody na dalszą działalność duszpasterską.
Choć przyjechali do swoich dawnych parafii jako goście, nie mogli stanąć przy ołtarzu. Zamiast uczestniczyć w liturgii jako duchowni, zajęli miejsca w ławkach pośród wiernych.
Na sytuację zwrócił uwagę wikariusz generalny diecezji pińskiej, bp Andrzej Znosko, który przewodniczył jubileuszowej Eucharystii. Hierarcha przyznał, że był głęboko poruszony widokiem dwóch kapłanów siedzących pośród świeckich.
„Drodzy moi bracia w kapłaństwie, moje serce pęka z powodu tego, że nie stoicie razem ze mną tutaj, przy ołtarzu. Wiedzcie, że choć nie jesteście po tej stronie ołtarza, jesteście z nami i jesteście nasi, pozostajecie z nami w jedności kapłaństwa Kościoła katolickiego” – powiedział, zwracając się do polskich duchownych.
Jak wyjaśnił biskup, wśród białoruskich urzędników rozpowszechniło się przekonanie, że zagraniczny ksiądz może przyjechać do kraju jako turysta lub prywatny gość, ale nie ma prawa uczestniczyć w liturgii w charakterze duchownego. Według tej interpretacji nawet milczące współkoncelebrowanie Mszy św. może zostać uznane za nielegalną działalność religijną.
Hierarcha zakwestionował jednak taką wykładnię przepisów.
„Nie sądzę, aby taki był cel ustawodawców przyjmujących nową redakcję ustawy o organizacjach religijnych, żeby księża przyjeżdżający do gościnnej, bezwizowej Białorusi nie mogli jednorazowo koncelebrować Eucharystii razem z miejscowymi księżmi, w miejscu i stroju odpowiadającym ich kapłańskiej godności” – stwierdził.
Sprawa budzi również wątpliwości natury prawnej. Białoruskie przepisy przewidują bowiem, że zagraniczni duchowni mogą prowadzić działalność religijną wyłącznie za zgodą państwa i w zakresie określonym przez wydane zezwolenie. Dają one władzom bardzo szerokie możliwości kontrolowania aktywności zagranicznych kapłanów, jednak nie wynika z nich wprost zakaz samego udziału w liturgii podczas prywatnego pobytu w kraju.
Z dostępnych opisów białoruskiego systemu prawnego wynika ponadto, że zagraniczni duchowni mogą posługiwać jedynie po uzyskaniu zgody pełnomocnika ds. religii, a ich działalność jest ograniczona do miejsc i wspólnot wskazanych w zezwoleniu. W niektórych przypadkach sprawowanie liturgii poza takim zakresem wymaga dodatkowych zgód administracyjnych.
Sytuacja polskich księży wpisuje się w szerszy proces zaostrzania kontroli nad działalnością zagranicznych duchownych na Białorusi. W ostatnich miesiącach kolejnym kapłanom z Polski odmawiano zgody na dalszą posługę, często bez publicznego uzasadnienia decyzji władz.
Znadniemna.pl na podstawie Katolik.life, na zdjęciu: Bp Andrzej Znosko, koncelebrujący Mszę św. w Iwacewiczach i siedzący w ławce (po prawej) ksiądz z Polski, uczestniczący w nabożeństwie jako osoba świecka, fot.: Instagram.com/biskup_andrei/
