12 lipca obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. W tym roku mija dokładnie 81 lat od tej tragedii – największej komunistycznej zbrodni dokonanej na Polakach po II wojnie światowej. Mimo upływu lat, rodziny ofiar wciąż nie znają miejsc spoczynku swoich bliskich, a współczesna polityka historyczna Rosji i Białorusi skutecznie blokuje odkrycie pełnej prawdy.
W lipcu 1945 roku w rejonie Puszczy Augustowskiej Armia Czerwona, przy ścisłej współpracy z funkcjonariuszami polskiej bezpieki oraz żołnierzami tzw. Ludowego Wojska Polskiego, przeprowadziła szeroko zakrojoną operację wojskową. Jej głównym celem była całkowita likwidacja działającego na tym terenie podziemia niepodległościowego, które broniło miejscowej ludności przed sowieckim terrorem.
W trakcie tych działań Sowieci wkroczyli na tutejsze tereny i masowo aresztowali cywilów oraz osoby podejrzewane o współpracę z partyzantami. Ponad 7 tysięcy osób zostało odesłanych na tyły, gdzie poddano je brutalnym przesłuchaniom prowadzonym przez funkcjonariuszy Smierszu (Smiersz- skrót od ros. smiert szpionam („śmierć szpiegom”) – to nazwa radzieckich organów kontrwywiadu wojskowego utworzonych w czerwcu 1943 roku).
Jak wskazuje dr Marek Jedynak, dyrektor Oddziału IPN w Białymstoku, o ostatecznym losie zatrzymanych zadecydował utajniony przez lata szyfrogram generała Wiktora Abakumowa przesłany do Moskwy. W raporcie tym znalazła się propozycja likwidacji uwięzionych Polaków . Na liście śmierci znalazły się co najmniej 592 osoby – ludzie ci nigdy nie wrócili do domów, a historycy szacują, że ostateczna liczba zamordowanych wynosi co najmniej 600 osób.
Od dekad trwają intensywne próby ustalenia dalszych losów zaginionych oraz odnalezienia ich masowych grobów. Zadanie to jest jednak niezwykle trudne. Poszukiwania miejsc spoczynku ofiar skutecznie utrudnia obecna polityka historyczna Rosji i Białorusi. W krajach tych kluczowe archiwa pozostają ściśle utajnione, a funkcjonariusze NKWD i Smiersz, odpowiedzialni za ten mord, są do dziś oficjalnie uznawani za bohaterów.
Aby oddać cześć zamordowanym i zadbać o pamięć historyczną, w 2015 roku Sejm RP ustanowił 12 lipca oficjalnym Dniem Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej.
Znadniemna.pl na podstawie Radio Maryja oraz Dzieje.pl, na zdjęćiu: krzyż w Gibach poświęcony pamięci pomordowanych w obławie augustowskiej, fot.: Wikipedia
