Przyjęta przez Sejm nowelizacja ustawy o języku polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej znacząco zwiększy dostępność egzaminów z języka polskiego jako obcego. Zmiany są szczególnie korzystne dla młodzieży z Białorusi, Ukrainy i innych krajów regionu, która planuje studia lub pracę w Polsce. Dzięki nowym przepisom egzaminy będą organizowane częściej, w większych grupach i w nowych miastach.
Nowelizacja ma rozwiązać problem przeciążenia ośrodków egzaminacyjnych, które od kilku lat nie nadążają za rosnącą liczbą chętnych. W 2018 roku do egzaminów państwowych przystąpiło ponad 5 tys. osób, a w 2024 roku już ponad 21 tys. — głównie cudzoziemców, dla których certyfikat jest przepustką na studia, do pracy lub legalizacji pobytu.
Obecnie kandydaci czekają na egzamin od trzech do sześciu miesięcy. Sesje odbywają się tylko kilka razy w roku, a miejsca w dużych miastach znikają w ciągu kilku minut od otwarcia rejestracji. Wielu młodych ludzi z Białorusi i Ukrainy nie zdąża zdobyć certyfikatu przed rozpoczęciem rekrutacji na studia, co zamyka im drogę do polskich uczelni.
Najważniejszą zmianą jest zwiększenie liczby miejsc egzaminacyjnych. Komisje będą mogły egzaminować jednorazowo 30 osób zamiast dotychczasowych 20, a przy większych grupach powoływani będą dodatkowi egzaminatorzy. To oznacza krótsze kolejki i łatwiejsze znalezienie terminu, zwłaszcza w okresie rekrutacji na studia.
Nowe przepisy rozszerzają także katalog instytucji uprawnionych do organizowania egzaminów. O uprawnienia będą mogły ubiegać się nie tylko uczelnie prowadzące filologię polską, ale również podmioty uczące języka polskiego jako obcego. W praktyce oznacza to, że egzaminy mogą pojawić się w nowych miastach, które dotąd nie miały takich możliwości, choć prowadzą intensywne kursy języka polskiego.
Przykładowe lokalizacje, w których mogą powstać nowe komisje egzaminacyjne:
- Białystok – silne centrum akademickie, naturalny kierunek dla młodzieży z Białorusi.
- Lublin – miasto z największą liczbą studentów ze Wschodu, z rozwiniętymi kursami języka polskiego jako obcego (JPJO).
- Rzeszów – ważny ośrodek dla Ukraińców, z dużą liczbą obcokrajowców na uczelniach.
- Olsztyn – uczelnia prowadzi kursy JPJO, ale dotąd nie była ośrodkiem egzaminacyjnym.
- Opole – Uniwersytet Opolski ma własne centrum języka polskiego.
- Zielona Góra, Koszalin, Słupsk – mniejsze ośrodki, które dzięki nowym przepisom mogą ubiegać się o uprawnienia.
Dla młodzieży z Białorusi, Ukrainy i innych krajów oznacza to bliższy dostęp do egzaminów, niższe koszty podróży i większą liczbę terminów, co ma ogromne znaczenie w okresie rekrutacji.
Nowelizacja przewiduje również zwiększenie liczby egzaminatorów. Do komisji będą mogły dołączać osoby z wykształceniem innym niż filologia polska, jeśli mają doświadczenie w nauczaniu języka polskiego jako obcego. To rozwiązanie ma odciążyć dotychczasowe komisje i przyspieszyć proces egzaminowania.
Zmiany obejmują także usprawnienia organizacyjne: wzmocnienie nadzoru nad jakością egzaminów, zwiększenie liczby prac pisemnych poddawanych ponownej ocenie oraz przekazanie obsługi opłat i duplikatów certyfikatów do NAWA. Wszystko to ma poprawić przejrzystość i sprawność systemu.
Nowe przepisy zaczną obowiązywać w 2027 roku, a część rozwiązań będzie stosowana już w rekrutacji na rok akademicki 2026/2027. Dla młodzieży ze Wschodu oznacza to łatwiejszą, szybszą i tańszą drogę do zdobycia certyfikatu języka polskiego — dokumentu coraz częściej wymaganego przy przyjęciu na studia i w procedurach migracyjnych.
Znadniemna.pl na podstawie Naukawpolsce.pl , zdjęcie ilustracyjne, źródło: Shutterstock
