Centrum Praw Człowieka „Wiasna” opublikowało najnowsze dane dotyczące cudzoziemców przetrzymywanych w białoruskich więzieniach z powodów politycznych. Wśród 22 obcokrajowców znajdują się również obywatele Polski. W opublikowanym zestawieniu nie jest uwzględniony przypadek Andrzeja Poczobuta, ponieważ – mimo polskiej tożsamości – jest on obywatelem Białorusi, a więc formalnie nie figuruje jako więzień „zagraniczny”. W tym kontekście warto przypomnieć, że polskie MSZ od lat stanowczo odradza polskim obywatelom podróżowanie na Białoruś, ostrzegając, że ryzyko arbitralnego zatrzymania i trafienia za kraty jest tam wyjątkowo wysokie.
Według „Wiasny” w białoruskich więzieniach przebywa obecnie co najmniej 22 cudzoziemców uznanych za więźniów politycznych. Połowa z nich to obywatele Rosji, ale na liście znajdują się również Ukraińcy, Litwini, Francuzi, Łotysze oraz Polacy. Obcokrajowcy są oskarżani o szereg poważnych przestępstw, takich jak „szpiegostwo”, „działalność agenturalna”, „pomoc ekstremistom”, „wzywanie do sankcji”, „dyskredytacja Białorusi”, a nawet „międzynarodowy terroryzm”. Sześciu z nich jest przetrzymywanych w związku z wojną Rosji przeciwko Ukrainie, a pięciu wpisano na tzw. „listę terrorystów”. Od 2020 roku represje dotknęły co najmniej 100 obcokrajowców, z czego 75 trafiło do kolonii karnych, a 29 zostało ułaskawionych i deportowanych.
Wśród więźniów politycznych będących obywatelami Polski znajdują się obecnie dwie osoby. Pierwszą z nich jest o. Grzegorz Gawel z Krakowa, zatrzymany we wrześniu 2025 roku w Lepelu. Białoruskie służby oskarżyły go o szpiegostwo, twierdząc, że miał pozyskać plany manewrów wojskowych „Zachód‑2025”. Polskie MSZ od początku wskazuje, że sprawa o. Hawla może być prowokacją lub całkowicie sfabrykowaną historią. Drugim Polakiem jest Tomasz Bieroza, skazany na 14 lat kolonii karnej za „działalność agenturalną” i „szpiegostwo”. Jego proces odbywał się za zamkniętymi drzwiami, bez dostępu niezależnych obserwatorów.
O. Grzegorz Gawel, karmelita z Krakowa, fot.: karmelici.pl
Obywatel RP Tomasz Bieroza, skazany na 14 lat kolonii karnej, fot: screenshot z propagandowej audycji Telewizji Białoruskiej
Wśród innych cudzoziemców znajdują się m.in. Siergiej Botwicz, obywatel Litwy i Francji, skazany na 13 lat kolonii karnej za „szpiegostwo”. Ten więzień ogłosił głodówkę mimo poważnych problemów zdrowotnych. W białoruskich placówkach przetrzymywany jest również obywatel Łotwy Dmytryj Siwko. Został on skierowany na przymusowe leczenie psychiatryczne, a więc obecne miejsce jego pobytu pozostaje nieznane. Co najmniej sześciu Ukraińców odbywa obecnie wyroki na podstawie politycznie motywowanych zarzutów. Są wśród nich ojciec i syn Kabarczukowie, skazani na 20 lat więzienia za rzekomy „terroryzm”.
Najliczniejszą grupę zagranicznych więźniów stanowią jednak Rosjanie – aż 11 osób, z których dwie zmarły w więzieniu. Jedyną kobietą na liście jest Rosjanka Jarosława Chromczenkowa, skazana na trzy lata kolonii za „pomoc ekstremistom” i „dyskredytację Białorusi”.
Według stanu na 20 stycznia na Białorusi aż 1444 osoby mają status więźnia politycznego, a od 2020 roku status ten nadano 4356 więźniom reżimu. Dane „Wiasny” pokazują, że reżim Łukaszenki nie tylko brutalnie rozprawia się z własnymi obywatelami, lecz także coraz częściej uderza w cudzoziemców, w tym w obywateli Polski.
Znadniemna.pl na podstawie Spring96.org, na zdjęciu tytułowym: zaproszenie na Białoruś, symbolizujące tragiczne następstwa skorzystania z niego, fot: Spring96.org
