11 listopada to jedna z najważniejszych dat w historii Polski. Wspominamy tego dnia odzyskanie niepodległości po 123 latach zaborów i oddajemy hołd pokoleniom, które nie pogodziły się z utratą własnego państwa. Dla milionów Polaków jest to święto dumy narodowej, ale także okazja do refleksji nad ceną wolności i odpowiedzialnością za jej zachowanie.
Za symboliczną datę odrodzenia państwa polskiego uznaje się 11 listopada 1918 roku. Tego dnia Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu naczelne dowództwo nad wojskiem polskim. Proces odbudowy Polski był jednak znacznie bardziej złożony — niepodległość nie narodziła się w ciągu jednego dnia. Była efektem działań wielu środowisk politycznych, pracy dyplomatów, walki żołnierzy na różnych frontach oraz wytrwałości narodu, który przez ponad stulecie pielęgnował swoją kulturę, język i tożsamość. Kilka dni później, 14 listopada, Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu także najwyższą władzę państwową.
Narodowe Święto Niepodległości nie zostało ustanowione od razu. Oficjalnie stało się świętem państwowym dopiero w 1937 roku. Po II wojnie światowej zostało zniesione, a przywrócono je w 1989 roku. Wcześniej kolejne rocznice odzyskania wolności obchodzono uroczyście, choć 11 listopada nie był jeszcze ustawowym świętem. Mieszkańcy miast i miasteczek dekorowali domy biało-czerwonymi flagami, uczestniczyli w nabożeństwach i patriotycznych manifestacjach, dając wyraz przywiązania do odrodzonej Rzeczypospolitej.
Historia Polski pokazuje, że niepodległość nigdy nie jest dana raz na zawsze. Po niespełna dwóch dekadach od odzyskanej w 1918 roku wolności, kraj ponownie utracił suwerenność, a jego terytorium znalazło się pod okupacją niemiecką i sowiecką. Także po II wojnie światowej Polacy przez dziesięciolecia zmagali się z ograniczoną suwerennością. Dlatego słowo „niepodległość” ma w polskiej tradycji szczególne znaczenie. Oznacza zarówno wolne państwo, jak i prawo narodu do samodzielnego decydowania o własnym losie.
Dla Polaków mieszkających poza granicami współczesnej Rzeczypospolitej — zwłaszcza na terenach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego i II Rzeczypospolitej — Święto Niepodległości ma dodatkowy wymiar. Przypomina, że polskość jest wspólnotą, której nie wyznaczają wyłącznie granice państwowe, lecz także pamięć historyczna, język, kultura i dziedzictwo przodków.
Na Białorusi, Litwie, Ukrainie i w innych krajach regionu żyją potomkowie ludzi, którzy współtworzyli historię odrodzonej Polski. Wśród obrońców granic, uczestników walk o niepodległość, nauczycieli, społeczników i duchownych było wielu mieszkańców Grodzieńszczyzny, Wileńszczyzny, Nowogródczyzny i Polesia. Ich losy przypominają, że odzyskanie wolności w 1918 roku było dziełem całego narodu, niezależnie od miejsca zamieszkania.
Tegoroczne święto jest nie tylko okazją do wspominania wydarzeń sprzed 108 lat. To również moment, by zastanowić się nad znaczeniem wolności we współczesnym świecie. W czasach niepewności, konfliktów i sporów politycznych warto pamiętać o pokoleniach, które potrafiły zachować narodową wspólnotę mimo przeciwności losu. 11 listopada przypomina, że wolność wymaga troski, pamięci i odpowiedzialności. Jest dziedzictwem przekazanym przez przodków, ale także zobowiązaniem wobec przyszłych pokoleń.
Biało-czerwone flagi powiewające dziś nad polskimi miastami, miasteczkami i domami rodaków rozsianych po świecie są nie tylko symbolem dumy z przeszłości. Wyrażają również wiarę w przyszłość wolnej Polski. Niech Narodowe Święto Niepodległości będzie dniem wdzięczności wobec tych, którzy walczyli o Ojczyznę, oraz jedności wszystkich Polaków — bez względu na to, gdzie przyszło im żyć.
Znadniemna.pl, na zdjęciu: Marszałek Józef Piłsudski po przybyciu na miejsce uroczystości Święta Niepodległości na placu Saskim w Warszawie. Na fotografii widoczni są także m.in. wiceminister spraw wojskowych gen. Kazimierz Fabrycy, gen. Czesław Jarnuszkiewicz (na koniu) oraz gen. Bolesław Wieniawa-Długoszowski, fot.: Narodowe Archiwum Cyfrowe
