Urodzony 6 marca 1925 roku na Wileńszczyźnie, wyrósł z krajobrazu jezior, lasów i silnej polskiej tradycji Brasławszczyzny. Kresowe wychowanie dało mu odporność i pracowitość, które pozwoliły przetrwać Syberię, przejść frontowy szlak bojowy i zbudować znaczący dorobek naukowy w Olsztynie.
Kresowe korzenie i syberyjskie doświadczenie młodości
Czesław Platt przyszedł na świat we wsi Budziszcze w powiecie brasławskim, w rodzinie leśniczego. Dorastał w typowym dla Kresów świecie – silnie związanym z polską kulturą, a jednocześnie zanurzonym w wieloetnicznym krajobrazie Wileńszczyzny. Edukację rozpoczął w Szumielach, a następnie kontynuował w Brasławiu, który dla wielu młodych Kresowian był bramą do dalszej nauki.
Jego edukację przerwał wybuch wojny i okupacja sowiecka. W 1940 roku rodzina Plattów została wywieziona do obwodu omskiego na Syberii. Syberyjskie lata oznaczały ciężką pracę w lesie, niedożywienie i choroby – doświadczenia, które głęboko naznaczyły całe pokolenie Polaków z Kresów, zmuszonych do walki o przetrwanie w nieludzkich warunkach.
Od zesłańca do żołnierza
W 1943 roku, tuż po osiągnięciu pełnoletności, Platt zgłosił się do Wojska Polskiego formowanego w Sielcach nad Oką. Walczył na pierwszej linii frontu, przeszedł cały szlak bojowy od Oki do Łaby, a podczas zdobywania Warszawy został ranny. Za odwagę odznaczono go Krzyżem Walecznych i Medalem „Zasłużony na Polu Chwały”.
Po wojnie – jak wielu Kresowian, którzy nie mogli wrócić do rodzinnych miejsc – rozpoczął życie w nowych granicach Polski. Najpierw pracował fizycznie, a następnie przeniósł się do Olsztyna, gdzie osiedlili się jego rodzice powracający z Syberii.
Matematyk, wykładowca i organizator życia naukowego
Po maturze zdanej w Olsztynie rozpoczął studia matematyczne na Uniwersytecie Wrocławskim, interesując się topologią i teorią miary. W 1954 roku podjął pracę w Katedrze Statystyki Matematycznej Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie, gdzie związał się z zastosowaniami statystyki w naukach przyrodniczych. Jego prace – od modeli rozkładu płci u zwierząt po metody estymacji regresji – stały się ważnym wkładem w rozwój polskiej biometrii.
Czesław Platt był cenionym wykładowcą i autorem podręczników, które przez lata służyły studentom uczelni rolniczych. Jako promotor i recenzent wspierał rozwój młodej kadry, a jako organizator życia naukowego stworzył olsztyński oddział Polskiego Towarzystwa Matematycznego i przez ponad dwie dekady kierował jego pracami.
Wierność Kresom i ostatnia podróż
Choć życie zawodowe związał z Olsztynem, pozostał wierny swoim korzeniom. Utrzymywał kontakty z muzeum w Brasławiu, wygłaszał tam wykłady i przygotował publikację historyczną w języku białoruskim, dokumentując lokalne dzieje i genealogie. Jego zaangażowanie było formą symbolicznego powrotu do świata, z którego wyrwała go wojna.
We wrześniu 1995 roku wyjechał do Mińska na konferencję statystyczną. Tam zasłabł i zmarł 20 września 1995 roku, kończąc życie, które łączyło w sobie dramatyczne doświadczenia XX wieku i konsekwentną pracę naukową.
W rocznicę jego 101. urodzin pamięć o Czesławie Plattcie pozostaje żywa – jako o uczonym, żołnierzu i Kresowianinie, którego los odzwierciedla historię całego pokolenia.
Opr. Adolf Gorzkowski/Znadniemna.pl na podstawie wpisu dr Bernarda Kasietczuka zamieszczonego w 2019 roku na stronie „Historia powiatu brasławskiego” na Facebooku, na zdjęciu: prof. Czesław Platt, lata 90. XX stulecia, fot.: skyscrapercity.com
