Od 20 lutego do końca marca w Nowym Zamku w Grodnie będzie można zobaczyć wystawę pt. „Historia grodzieńskiej litografii”, poświęconą ponadstuletniej działalności jednego z najważniejszych zakładów poligraficznych regionu. To opowieść o przedsiębiorstwie, które zmieniało nazwy i właścicieli, ale niezmiennie współtworzyło wizualny pejzaż miasta – od czasów carskich, przez okres II Rzeczypospolitej po realia powojenne.
Początki tej historii sięgają XIX wieku, kiedy w Grodnie działała typolitografia Łapinów, znana z wysokiej jakości druków i eleganckich projektów użytkowych.
Kolorowana fotografia wydrukowana na maszynach zakładów drukarskich w Grodnie, fot.: Facebook.com
W pierwszych dekadach XX wieku zakład rozwijał się dynamicznie, aż do momentu, gdy po przewrocie bolszewickim w Rosji i kolejnych zmianach politycznych był stopniowo przejmowany przez nowe władze. Proces nacjonalizacji zakończył się w 1920 roku, kiedy bolszewicy ostatecznie przejęli kontrolę nad Grodnem, a dawna typolitografia Łapinów została włączona do systemu państwowych przedsiębiorstw poligraficznych i zaczęła funkcjonować jako Białoruska Republikańska Litografia. W okresie II Rzeczypospolitej, gdy miasto znalazło się w granicach Polski, zakład działał nadal, dostosowując się do nowych realiów administracyjnych i rynkowych, a po II wojnie światowej przekształcił się w Grodzieńską Fabrykę Druku Offsetowego.
Wystawa pozwala zajrzeć do świata, który zwykle pozostaje w archiwach: etykiet cukierków i produktów spożywczych, plakatów reklamowych i teatralnych, miejskich afiszy, kart do gry o najróżniejszych wzorach, a także projektów graficznych, które dziś zachwycają stylem i precyzją wykonania. To nie tylko przegląd dawnych technik drukarskich, lecz także zapis codzienności – tego, co w Grodnie kupowano, jak reklamowano, jak bawiono się i jak informowano o wydarzeniach publicznych.
Przykłady powojennego druku – czasy sowieckie, fot.: Facebook.com
Wizyta w Nowym Zamku stanie się okazją, by zobaczyć, jak zmieniała się estetyka Grodna na przestrzeni ponad stu lat i jak jedno przedsiębiorstwo potrafiło przetrwać burze historii, pozostawiając po sobie bogaty i zaskakująco różnorodny dorobek. Dla miłośników historii miasta, grafiki użytkowej i dawnych technik druku będzie to spotkanie z przeszłością, która wciąż potrafi zaskoczyć świeżością i pomysłowością.
Znadniemna.pl na podstawie facebooku Grodzieńskiego Muzeum Historyczno-Archeologicznego, fot.: facebook.com/GrodzenskiDzarzaunyGistorykaArhealagicnyMuzej
