Urodzony w Norwidpolu w Gubernii Mińskiej, Witold Eugeniusz Orłowski (1874–1966) stał się jednym z najwybitniejszych polskich internistów XX wieku. Jako pionier fizjopatologii i biochemii, twórca nowoczesnej kliniki i wybitny nauczyciel akademicki, kształcił pokolenia lekarzy, prowadził badania naukowe, a jego dorobek do dziś inspiruje medyków w Polsce, w Rosji, na Białorusi i w Europie Środkowej.
6 lutego (według kalendarza juliańskiego) 1874 roku w Norwidpolu, w Gubernii Mińskiej, na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego, przyszedł na świat Witold Eugeniusz Orłowski – jeden z najwybitniejszych polskich lekarzy internistów i twórca nowoczesnej polskiej szkoły medycyny wewnętrznej. Był synem Franciszka Orłowskiego, zarządcy majątku Tukałły Milcz i Pauliny z Onichimowskich oraz młodszym bratem Zenona Orłowskiego (lekarz, balneolog, profesor chorób wewnętrznych na Uniwersytecie Wileńskim, wykładowca na Uniwersytecie Łódzkim.
Nasz bohater dorastał w folwarku Norwidpol w powiecie borysowskim, w wielokulturowym środowisku, które ukształtowało jego wrażliwość i ciekawość świata. Już od najmłodszych lat Orłowski wyróżniał się talentem naukowym. W 1891 roku ukończył gimnazjum w Wilnie ze złotym medalem, a następnie podjął studia w prestiżowej Wojskowej Akademii Medycznej w Petersburgu, którą ukończył w listopadzie 1896 roku z wyróżnieniem. Doktorat z medycyny uzyskał 12 marca 1900 roku, tytuł docenta w 1903 roku, profesora nadzwyczajnego w 1907, a profesora zwyczajnego w 1913 roku na Uniwersytecie w Kazaniu.
Przez ponad dziesięć lat pracował w Klinice Chorób Wewnętrznych w Petersburgu, zdobywając doświadczenie kliniczne i naukowe oraz publikując pierwsze prace. W Kazaniu, a następnie w Tomsku (1918–1919), rozwijał nowoczesne metody diagnostyki i leczenia chorób wewnętrznych oraz angażował się w działania społeczne, w tym walkę z gruźlicą.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Orłowski objął w 1920 roku katedrę medycyny wewnętrznej na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie wykładał do 1925 roku. Następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie przez 22 lata kierował II Kliniką Wewnętrzną Uniwersytetu Warszawskiego, będąc pionierem fizjopatologii i biochemii w polskiej internie. Wydał rozprawy naukowe z zakresu przemiany materii i przewodu pokarmowego oraz opublikował przeszło 200 prac naukowych, szczególnie z zakresu kardiologii. Był redaktorem naczelnym Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej (1928–1948) i członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1927), Polskiej Akademii Umiejętności (1928) oraz Polskiej Akademii Nauk (1951).
W czasie II wojny światowej Orłowski uczestniczył w tajnym nauczaniu medycyny, a w 1943 roku grupa żydowskich lekarzy przekazała mu wyniki badań nad głodem prowadzonych w Getcie Warszawskim, co umożliwiło ich publikację po zakończeniu wojny. Wykształcił wielu przyszłych lekarzy, którzy kontynuowali jego dorobek w Polsce i Europie. Za swoje osiągnięcia otrzymał liczne doktoraty honoris causa, m.in. Akademii Medycznej w Łodzi (1958) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (1964), a w 1959 roku został laureatem nagrody państwowej I stopnia.
Profesor Orłowski był także patronem Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego im. prof. dr. Witolda Orłowskiego w Warszawie. Budynek szpitala przy ul. Czerniakowskiej został wzniesiony w latach 30. XX wieku według projektu Romualda Gutta i Józefa Jankowskiego, pierwotnie jako siedziba biur Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych. Podczas Powstania Warszawskiego gmach pełnił funkcję szpitala powstańczego, a po wojnie mieściły się w nim m.in. biura ZUS i Ministerstwa Pracy. W 1957 roku budynek ponownie przekazano na potrzeby szpitalne, który uzyskał rangę Szpitala Wojewódzkiego.
Z okazji jubileuszy Szpitala Klinicznego wybito pamiątkowe medale: z okazji 50-lecia (1957–2007) medal złoty z wizerunkiem profesora na awersie i tarczą herbowa z symbolem medycyny na rewersie, a z okazji 40-lecia (1957–1997) medal srebrny z wizerunkiem profesora i budynkiem szpitala na rewersie. Oba medale sygnowane były znakiem menniczym.
Życie prywatne profesora było równie bogate: z małżeństwa z Aliną z Trzeciakowskich miał czworo dzieci – Alinę, lektorkę języka niemieckiego; Witolda, inżyniera chemika; Irenę, stomatologa; oraz Tadeusza, profesora chorób wewnętrznych i dyrektora Instytutu Transplantologii w Warszawie. Był stryjem Olgi Teresy Mioduszewskiej, anatomopatologa w Instytucie Onkologii w Warszawie.
Profesor Orłowski zmarł 2 grudnia 1966 roku w Warszawie, pozostawiając po sobie dorobek dydaktyczny, kliniczny i tradycję empatycznej medycyny. Pochowany na cmentarzu Stare Powązki w Warszawie (kwatera 337-4-1).
Opr. Waleria Brażuk na podstawie: wikipedia.org, czytelniamedyczna.pl
Znadniemna.pl
