W styczniu polska Straż Graniczna przechwyciła około 1,75 mln sztuk papierosów przemycanych z Białorusi za pomocą balonów meteorologicznych. Wartość tej kontrabandy oszacowano na blisko 2 mln zł. W tym samym czasie Litwa zmagała się z masowymi naruszeniami swojej przestrzeni powietrznej i zatrzymała 21 osób powiązanych z podobną siatką przemytniczą. Zjawisko, które jeszcze niedawno wydawało się marginalne, dziś urasta do rangi regionalnego problemu bezpieczeństwa.
Polskie służby graniczne poinformowały, że w wyniku działań prowadzonych w styczniu zabezpieczono 1,75 mln sztuk papierosów bez polskich znaków akcyzy, przerzuconych z terytorium Białorusi za pomocą balonów meteorologicznych. Według szacunków Straży Granicznej wartość rynkowa całej partii wynosi niemal 2 mln zł. Przemytnicy wykorzystują balony napełniane lekkim gazem i wyposażone w proste systemy lokalizacyjne, aby omijać fizyczne i elektroniczne zabezpieczenia granicy. Służby podkreślają, że metoda ta jest nie tylko trudna do wykrycia, lecz także potencjalnie niebezpieczna dla ruchu lotniczego.
Podobny problem w jeszcze większej skali dotknął Litwę. W grudniu litewskie służby przeprowadziły szeroko zakrojoną operację, w której udział wzięło ponad 140 funkcjonariuszy policji kryminalnej, jednostek antyterrorystycznych i straży granicznej. Efektem było zatrzymanie 21 osób powiązanych z siecią przemytniczą wykorzystującą balony meteorologiczne do przerzutu papierosów z Białorusi. Litewskie władze podkreślają, że w ostatnich tygodniach balony wielokrotnie naruszały przestrzeń powietrzną kraju, a w jednym z dni odnotowano blisko 60 takich incydentów. Wilno uznało to nie tylko za działalność kryminalną, lecz także za potencjalny element presji hybrydowej ze strony Mińska.
Skala zjawiska zmusiła Litwę do wprowadzenia stanu wyjątkowego na całym terytorium państwa. Władze podkreślają, że balony destabilizowały pracę lotniska w Wilnie, znajdującego się zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od granicy. Eksperci zwracają uwagę, że choć przemytnicy wykorzystują balony głównie do transportu papierosów, to sama metoda może zostać użyta również do innych celów, co budzi dodatkowe obawy w regionie.
Polska i Litwa, choć dotknięte w różnym stopniu, mierzą się dziś z tym samym problemem: nową, trudną do przewidzenia i trudną do zwalczania metodą przemytu, która wymyka się tradycyjnym schematom działania służb. Balony meteorologiczne, jeszcze niedawno kojarzone wyłącznie z badaniami atmosfery, stały się narzędziem przestępczości transgranicznej i elementem gry politycznej prowadzonej przez reżim w Mińsku. W obliczu rosnącej liczby incydentów oba kraje intensyfikują współpracę i analizują możliwości wzmocnienia systemów monitorowania przestrzeni powietrznej, aby powstrzymać ten nietypowy, lecz coraz bardziej uciążliwy proceder.
Znadniemna.pl na podstawie Podlaski.strazgraniczna.pl, na zdjęciu: ładunki z papierosami przemyconymi przy pomocy balonów meteorologicznych, fot.: POSG
